Dwie zewnętrzne rolety screen mogą mieć niemal identyczny kolor, a po opuszczeniu zupełnie inaczej zmieniać wygląd pomieszczenia. Przez jedną wyraźnie widać ogród, druga skuteczniej ogranicza ostre światło padające na ekran komputera. Różnice wynikają z konstrukcji i właściwości tkaniny. Przy zakupie trzeba więc sprawdzić coś więcej niż jej odcień i deklarowany procent otwartości.
Procent otwartości nie oznacza przepuszczalności światła
Jednym z podstawowych parametrów tkanin screen jest stopień otwartości, oznaczany skrótem OF od angielskiego openness factor. Określa on udział niewielkich prześwitów znajdujących się między włóknami materiału. Im bardziej otwarty splot, tym zwykle łatwiej obserwować przestrzeń za opuszczoną osłoną.
W katalogach można znaleźć między innymi tkaniny o otwartości 1%, 3%, 5% i 10%. Liczb tych nie należy jednak odczytywać jako procentu całego światła docierającego do pokoju. Materiał o OF równym 5% nie musi przepuszczać dokładnie 5% światła widzialnego. Promieniowanie może przechodzić bezpośrednio przez otwory, ale również przez same włókna i być rozpraszane przez powierzchnię tkaniny.
Dwa materiały o jednakowym OF mogą więc zapewniać różne warunki oświetleniowe. Znaczenie mają ich barwa, struktura oraz zastosowane powłoki. Sam procent otwartości jest użyteczną wskazówką, lecz nie wystarcza do oceny całej osłony.
Kiedy wybrać splot 1%, a kiedy 5%?
Tkanina o otwartości 1% ma stosunkowo niewielkie prześwity. Może być dobrym wyborem tam, gdzie zależy nam na ograniczeniu intensywnego światła i olśnienia, na przykład w gabinecie z komputerem. Nadal pozwala na pewien kontakt wzrokowy z otoczeniem, ale widok jest bardziej ograniczony niż przez luźniejszy splot.
Warianty o otwartości 3% stanowią rozwiązanie pośrednie. Często pozwalają zachować czytelniejszy obraz za oknem niż tkaniny o bardzo zwartej strukturze, choć rzeczywisty efekt zależy od konkretnego materiału. Przy OF na poziomie 5% prześwitów jest więcej. Może to odpowiadać właścicielom salonów, którzy chcą obserwować ogród także przy opuszczonej osłonie. Trzeba jednak uwzględnić większą możliwość przenikania bezpośredniego światła słonecznego.
Tkaniny o otwartości 10% zapewniają jeszcze wyraźniejszy kontakt z otoczeniem, ale zwykle słabiej ograniczają bezpośrednie promieniowanie. Nie każdy materiał o takiej strukturze jest przy tym przeznaczony do montażu zewnętrznego. Zastosowanie oraz dopuszczalne wymiary trzeba sprawdzić w dokumentacji produktu. Żaden z tych wariantów nie jest najlepszy w każdych warunkach. Istotne pozostają kierunek okna, sposób użytkowania pomieszczenia i oczekiwany stopień zacienienia.
Współczynnik Tv pokazuje więcej niż sam splot
W karcie technicznej tkaniny należy szukać również parametru Tv, określającego całkowitą przepuszczalność światła widzialnego przez materiał. Uwzględnia on światło przechodzące bezpośrednio oraz jego część rozproszoną.
Dzięki temu można lepiej ocenić, jak bardzo osłona zmieni oświetlenie wnętrza. Dwie tkaniny o tym samym stopniu otwartości mogą mieć różne Tv. Jedna pozwoli zachować bardziej przytłumione światło, podczas gdy druga będzie silniej rozświetlać pomieszczenie. Nie oznacza to jednak, że wyższe Tv zawsze zapewni większy komfort. W gabinecie czy pokoju z telewizorem duża ilość rozproszonego światła może utrudniać korzystanie z ekranu. Znaczenie mają również luminancja powierzchni tkaniny i kontrast pomiędzy jasnym oknem a otoczeniem.
Przy ocenie ochrony przed olśnieniem pomocne są klasy komfortu wizualnego określane według właściwych norm. Pozwalają porównywać przebadane materiały, zamiast opierać decyzję wyłącznie na subiektywnym wrażeniu.
gtot określa ochronę przeciwsłoneczną całego zestawu
Osobnym zagadnieniem jest ograniczanie nagrzewania pomieszczenia. W tym przypadku ważny jest współczynnik gtot, który opisuje całkowitą przepuszczalność energii słonecznej przez zestaw przeszklenia i osłony. Im niższa jego wartość, tym mniejsza część padającej energii przedostaje się do wnętrza w określonych warunkach oceny. Przykładowo gtot równy 0,10 oznacza, że przez oceniany układ dociera do pomieszczenia 10% energii słonecznej uwzględnionej w obliczeniu.
Nie jest to jednak parametr samej tkaniny rozpatrywanej niezależnie od okna. Na wynik wpływają właściwości zastosowanego szkła, dlatego należy porównywać dane wyznaczone przy jednakowych założeniach.
Warto odróżniać gtot od współczynnika g samego przeszklenia. Zależność między parametrami szyby a zyskami ciepła przez okna ma znaczenie dla bilansu energetycznego budynku. Osłona zewnętrzna pozwala dodatkowo ograniczać dopływ promieniowania w okresach intensywnego nasłonecznienia. Mechanizm działania screenów montowanych przed przeszkleniem wynika z ich położenia. Część promieniowania zostaje odbita lub pochłonięta, zanim dotrze do szyby. Ostateczna skuteczność zależy jednak od parametrów całego układu.
Ciemna tkanina może zapewniać wyraźniejszy widok
Kolor ma znaczenie również wtedy, gdy porównujemy materiały o identycznym splocie. Ciemne włókna zwykle odbijają mniej światła widzialnego w kierunku obserwatora. Dzięki temu obraz ogrodu za opuszczonym screenem może zachować lepszy kontrast. Jasna tkanina często mocniej odbija i rozprasza światło. Może rozświetlać wnętrze, ale jednocześnie pogarszać czytelność widoku. Różnica jest szczególnie zauważalna podczas intensywnego nasłonecznienia.
Z punktu widzenia ochrony termicznej sytuacja jest bardziej złożona. Jasna powierzchnia może skuteczniej odbijać promieniowanie słoneczne, podczas gdy ciemna pochłania jego większą część. Dostępne są jednak materiały z powłokami refleksyjnymi oraz tkaniny dwustronne, w których zewnętrzna strona ma inne właściwości niż wewnętrzna.
Dlatego kolor należy rozpatrywać razem z wartościami Tv, gtot i współczynnikiem odbicia promieniowania. Sama informacja, że materiał jest biały lub antracytowy, nie wystarcza do oceny jego skuteczności.
Ochrona przed olśnieniem zależy od położenia okna
Tkanina dobrze sprawdzająca się na północnej elewacji nie musi zapewniać podobnego komfortu przy oknie zachodnim. Nisko położone popołudniowe słońce może świecić niemal bezpośrednio w oczy osoby siedzącej przy biurku. Nawet screen zachowujący dobrą widoczność na zewnątrz nie musi wtedy wystarczająco ograniczać olśnienia.
W gabinecie warto więc zwrócić uwagę na klasę ochrony przed olśnieniem, a nie tylko stopień otwartości. W salonie priorytetem może być kompromis między ograniczaniem energii słonecznej a dostępem światła dziennego.
Inne wymagania występują w sypialni. Transparentna tkanina nie gwarantuje pełnej prywatności po zmroku, ponieważ przy zapalonym świetle wnętrze może być widoczne z zewnątrz. Przy panoramicznych oknach w sypialni może być potrzebne dodatkowe rozwiązanie zapewniające zaciemnienie.
Jak porównywać karty techniczne tkanin?
Europejska norma PN-EN 14501+A1:2025-06 obejmuje właściwości związane z komfortem cieplnym i wizualnym osłon przeciwsłonecznych. Uwzględnia między innymi ochronę przed olśnieniem, wykorzystanie światła dziennego, kontakt wzrokowy z otoczeniem oraz prywatność w nocy.
Przy porównywaniu produktów należy sprawdzić, czy podane parametry odnoszą się do samej tkaniny, czy do zestawu z określonym przeszkleniem. Istotne są również warunki zastosowania materiału. Tkanina przeznaczona do osłon wewnętrznych nie staje się automatycznie odpowiednia do montażu na elewacji.
Najlepiej poprosić o próbki kilku wariantów i obejrzeć je przy rzeczywistym oknie. Można wówczas ocenić różnice w jasności, kontraście oraz widoczności krajobrazu. W przypadku większych zamówień przydatne będzie także zestawienie parametrów tkanin dla jednakowego przeszklenia.
Dobry wybór nie polega na znalezieniu materiału o jak najmniejszym lub największym OF. Chodzi o ustalenie, ile słońca chcemy zatrzymać, jak dużo światła dziennego pozostawić i jak wyraźny ma być widok za oknem. Dopiero połączenie tych wymagań z danymi technicznymi pozwala dobrać właściwą tkaninę screen.
Źródła
- Mermet, Solar Protection – Thermal and Optical Performance of Fabrics – stopień otwartości, przepuszczalność światła, współczynnik gtot i właściwości optyczne tkanin.
- Mermet USA, E Screen™ & E Screen™ with KOOLBLACK® Technology – Fabric Specifications, 02.24.v1 – dane techniczne tkanin przeciwsłonecznych, stopnie otwartości 1%, 3%, 5% i 10%, przepuszczalność światła oraz zastosowania zewnętrzne.
- WAREMA, A Question of Visibility – Different Openness Factors, 29 kwietnia 2024 r. – dobór tkanin do pomieszczeń, widoczność i ochrona przed olśnieniem.
- Mermet, Frequently Asked Questions – definicje współczynników gtot, Tv oraz zasad oceny komfortu cieplnego i wizualnego.
- PN-EN 14501+A1:2025-06, Zasłony i żaluzje – Komfort cieplny i wizualny – Właściwości eksploatacyjne i klasyfikacja.
