Pompa ciepła przeznaczona do podgrzewania wody użytkowej może wyglądać jak duży zasobnik, ale jej sposób pracy zależy w dużej mierze od tego, skąd pobiera powietrze. Część urządzeń wykorzystuje powietrze z kotłowni, piwnicy lub pomieszczenia technicznego, inne mogą pracować z kanałami wyprowadzonymi na zewnątrz. Są też modele pozwalające wybrać jeden z tych wariantów. Różnica wpływa przede wszystkim na temperaturę pomieszczenia, warunki pracy pompy zimą oraz sposób wykonania całej instalacji powietrznej.
Pompa do CWU ma inne zadanie niż pompa ogrzewająca dom
Najpierw trzeba oddzielić dwa urządzenia, które często są ze sobą utożsamiane. Typowa pompa powietrze–woda może zasilać instalację centralnego ogrzewania i jednocześnie przygotowywać ciepłą wodę. Pompa przeznaczona wyłącznie do CWU ma znacznie węższe zadanie: pobiera energię z powietrza i przekazuje ją do wody zgromadzonej w zasobniku. Nie zasila grzejników ani ogrzewania podłogowego.
Wentylator kieruje powietrze przez parownik, czynnik chłodniczy odbiera z niego energię, a sprężarka pozwala podnieść poziom temperatury potrzebny do ogrzania wody. Energia elektryczna zasila urządzenie, ale część energii dostarczanej do zasobnika pochodzi z powietrza. Nie należy też utożsamiać sposobu poboru powietrza przez pompę do CWU z podziałem na pompę monoblokową i split, który dotyczy budowy całego obiegu chłodniczego.
Powietrze z pomieszczenia oddaje pompie własne ciepło
W najprostszym wariancie urządzenie stoi w pomieszczeniu technicznym i zasysa znajdujące się tam powietrze. Po przejściu przez parownik ma ono niższą temperaturę. Jeżeli jest następnie oddawane z powrotem do tego samego wnętrza, podczas pracy pompy pomieszczenie jest okresowo chłodzone.
Latem taki efekt może być korzystny w pomieszczeniu gospodarczym lub odpowiednio przygotowanej piwnicy. Podczas schładzania powietrza na parowniku może również wykraplać się wilgoć, dlatego urządzenie wymaga prawidłowego odprowadzenia kondensatu. Nie należy jednak traktować pompy do CWU jak klimatyzatora czy typowego osuszacza. Uruchamia się przede wszystkim wtedy, gdy trzeba podgrzać wodę, a nie wtedy, gdy w pomieszczeniu wzrośnie temperatura lub wilgotność.
Zimą bilans wygląda inaczej. Jeśli pompa pobiera energię z ogrzewanej kotłowni, część ciepła wykorzystanego do przygotowania CWU pochodzi pośrednio z systemu grzewczego budynku. Schłodzone przez urządzenie pomieszczenie może bowiem wymagać ponownego dogrzania. Dlatego korzystne może być ustawienie pompy w przestrzeni, w której występują rzeczywiste zyski ciepła albo której okresowe schłodzenie nie stanowi problemu, pod warunkiem że spełnia ona wymagania konkretnego urządzenia.
Powietrze zewnętrzne ogranicza wychładzanie kotłowni
Drugim wariantem jest doprowadzenie powietrza kanałem z zewnątrz. W urządzeniach przystosowanych do takiej pracy można również odprowadzić schłodzone powietrze poza budynek. Wówczas pompa nie odbiera bezpośrednio energii z powietrza w kotłowni, a jej praca w mniejszym stopniu wpływa na temperaturę pomieszczenia.
Latem warunki mogą być korzystne, ponieważ powietrze zewnętrzne jest zwykle stosunkowo ciepłe. Zimą sytuacja się zmienia. Wraz ze spadkiem temperatury powietrza źródłowego pogarszają się warunki pracy pompy, co może obniżać jej moc i efektywność.
Nie oznacza to, że urządzenie automatycznie przestanie działać przy temperaturze poniżej zera. Zakres dopuszczalnej temperatury powietrza jest cechą konkretnego modelu. Niektóre pompy są przystosowane do pracy przy temperaturach ujemnych, inne wymagają cieplejszego źródła. Tego parametru nie powinno się więc przyjmować orientacyjnie dla całej grupy urządzeń.
Kanały powietrzne trzeba traktować jak część instalacji
Pobieranie powietrza z zewnątrz wymaga odpowiedniego miejsca na czerpnię oraz prawidłowego poprowadzenia kanałów. Ich średnica, długość, liczba kolan i sposób zakończenia wpływają na opory przepływu. Wentylator pompy ma określone możliwości, dlatego przewodów nie można dowolnie zwężać ani wydłużać.
Istotne jest także rozmieszczenie wlotu i wylotu. Układ powinien ograniczać możliwość ponownego zasysania schłodzonego powietrza wyrzucanego przez urządzenie. Konkretne wymagania dotyczące długości przewodów, dopuszczalnych oporów i sposobu zakończenia kanałów wynikają z dokumentacji technicznej wybranego modelu.
W modernizowanym budynku sposób prowadzenia powietrza trzeba rozpatrywać razem z możliwościami pomieszczenia technicznego i pozostałą instalacją. Podobne zależności pojawiają się przy przygotowaniu starego domu pod pompę ciepła, gdzie o powodzeniu modernizacji decyduje cały układ, a nie samo urządzenie.
Zasobnik CWU i bufor pełnią inne funkcje
Pompa do ciepłej wody jest często zintegrowana ze zbiornikiem, dlatego przy planowaniu instalacji łatwo pomieszać pojęcia zasobnika CWU i bufora. Pierwszy magazynuje wodę użytkową, która później trafia do kranów, prysznica czy wanny. Bufor pracuje natomiast w obiegu instalacji grzewczej i pełni inne zadanie.
Różnica ma znaczenie także przy doborze urządzenia. W przypadku pompy do CWU trzeba przede wszystkim dopasować pojemność zbiornika do zapotrzebowania mieszkańców oraz uwzględnić czas ponownego nagrzania wody. Niektóre modele mają dodatkową grzałkę elektryczną, ale sposób jej działania i dostępne tryby zależą od konkretnej konstrukcji.
Roli obu zbiorników nie należy więc utożsamiać. Szerzej widać to przy analizie, kiedy bufor przy pompie ciepła jest potrzebny.
Który sposób poboru powietrza wybrać?
Pobór powietrza z pomieszczenia ma sens przede wszystkim wtedy, gdy miejsce montażu zapewnia odpowiednią ilość dostępnego ciepła, a okresowe schłodzenie wnętrza nie będzie kłopotliwe. Latem może to dodatkowo obniżać temperaturę pomieszczenia technicznego. Zimą trzeba jednak uwzględnić, skąd rzeczywiście pochodzi energia odbierana przez pompę.
Jeżeli istotne jest ograniczenie wychładzania kotłowni i istnieje możliwość prawidłowego wykonania kanałów, pobór powietrza zewnętrznego może być korzystniejszym wariantem. Trzeba wtedy zaakceptować większą zależność warunków pracy od temperatury na zewnątrz oraz sprawdzić, czy wybrane urządzenie może pracować w przewidywanym zakresie temperatur.
Ostatecznie nie ma jednego rozwiązania właściwego dla każdego domu. Decyzja powinna uwzględniać miejsce montażu, sposób ogrzewania budynku, możliwości poprowadzenia kanałów, temperatury występujące zimą oraz parametry konkretnego modelu pompy.