Rury bezszwowe czy spawane – jak wybrać właściwe rozwiązanie?

Dobór rur do instalacji przemysłowej lub konstrukcji stalowej nie powinien ograniczać się wyłącznie do gatunku stali, średnicy i grubości ścianki. Równie istotna jest technika wykonania, ponieważ wpływa ona na wytrzymałość, dokładność wymiarową, jakość powierzchni oraz koszt inwestycji. Obecnie stosuje się przede wszystkim rury bezszwowe, produkowane z pełnego wsadu stalowego, oraz rury spawane, formowane z taśmy i łączone wzdłużną spoiną. Każdy z tych rodzajów rur spełnia inne wymagania techniczne.

Artykuł sponsorowany

Jak powstają rury bezszwowe?

Rury bezszwowe powstają z rozgrzanego, pełnego kawałka stali, a proces ten nadaje im jednolitą strukturę bez spoin. Brak połączenia spawanego eliminuje strefę wpływu ciepła, w której mogłyby wystąpić lokalne zmiany właściwości materiału. Z tego względu rury bezszwowe dobrze sprawdzają się w instalacjach narażonych na wysokie ciśnienie, podwyższoną temperaturę, obciążenia zmienne lub transport agresywnych mediów.

Ich produkcja jest jednak bardziej energochłonna, dlatego zwykle są droższe od rur spawanych. W niektórych grupach wyrobów mogą mieć również szersze tolerancje wymiarowe.

Rury spawane – precyzja i dobra jakość powierzchni

Rury spawane produkuje się z taśmy stalowej, którą formuje się w kształt cylindra, a następnie łączy wzdłużną spoiną, najczęściej metodą TIG lub laserową. Najnowsze technologie umożliwiają uzyskanie trwałego i dokładnego połączenia, które może być dodatkowo wygładzane, kalibrowane oraz poddawane kontroli wykrywającej nawet niewielkie nieciągłości materiału.

Do najważniejszych zalet rur spawanych należą wysoka powtarzalność wymiarowa i możliwość uzyskania gładkiej powierzchni. Z tego względu wykorzystuje się je w konstrukcjach stalowych, elementach architektonicznych, a także w instalacjach dla przemysłu spożywczego, farmaceutycznego i kosmetycznego. Ich produkcja jest zwykle mniej kosztowna niż w przypadku rur bezszwowych.

Kiedy wybrać rurę bezszwową?

Rury bezszwowe stosuje się przede wszystkim tam, gdzie instalacja działa pod wysokim ciśnieniem lub jest narażona na znaczne obciążenia cieplne i mechaniczne. Brak podłużnej spoiny ogranicza ryzyko występowania lokalnych osłabień, co ma znaczenie w układach o krytycznym znaczeniu dla bezpieczeństwa.

Wyroby te są dostępne w różnych wersjach różniących się grubością ścianek, oznaczonych symbolami SCH 10S, SCH 40S, SCH 80S i SCH 160. Wykorzystuje się je w energetyce, petrochemii, przemyśle chemicznym, hydraulice siłowej oraz instalacjach przesyłających agresywne media.

W takich zastosowaniach istotny jest również gatunek stali. AISI 316L, czyli 1.4404, wybiera się w środowiskach wymagających podwyższonej odporności na korozję, natomiast stale 1.4841 i 1.4845 stosuje się w instalacjach mających kontakt z wysokimi temperaturami.

Gdzie wystarczy rura spawana?

W wielu zastosowaniach parametry oferowane przez rury bezszwowe nie są niezbędne. Dotyczy to na przykład balustrad, poręczy, mebli ze stali nierdzewnej, konstrukcji wsporczych, instalacji grawitacyjnych oraz układów działających przy niskim lub średnim ciśnieniu. W takich realizacjach dużo większe znaczenie mają precyzja wymiarowa, estetyka powierzchni oraz korzystna relacja jakości do ceny. Rury spawane dobrze sprawdzają się podczas montażu, a ich powtarzalne parametry ułatwiają uzyskanie spójnego wyglądu całej konstrukcji.

Rury spawane w instalacjach spożywczych i higienicznych 

Do innej kategorii należą rury spożywcze ze stali nierdzewnej, produkowane między innymi zgodnie z normami DIN 11850 i EN 10357. W instalacjach higienicznych szczególne znaczenie mają jakość powierzchni wewnętrznej, poziom jej chropowatości oraz możliwość skutecznego czyszczenia w systemach CIP. W strefach mających kontakt z żywnością często stosuje się powierzchnie o chropowatości Ra (średnie arytmetyczne odchylenie profilu) nieprzekraczającej 0,8 µm. Odpowiednio wykończone rury spawane laserowo mogą więc spełniać rygorystyczne wymagania sanitarne i być stosowane w mleczarniach, browarach oraz zakładach przetwórstwa spożywczego.

Gatunek stali i dokumentacja

Zarówno rury bezszwowe, jak i spawane produkuje się z różnych gatunków stali nierdzewnej. Do standardowych zastosowań wykorzystuje się przede wszystkim 1.4301 i 1.4307, czyli AISI 304 i 304L. W środowiskach narażonych na działanie chlorków, kwasów lub agresywnych środków myjących częściej stosuje się 1.4404, czyli AISI 316L.

Obniżona zawartość węgla w gatunkach oznaczonych literą „L” zmniejsza ryzyko korozji międzykrystalicznej w pobliżu spoin. Przy wyborze materiału należy jednak uwzględnić również temperaturę, ciśnienie, skład medium i sposób czyszczenia instalacji.

Normy i dokumentacja materiałowa 

Znaczenie mają także normy oraz dokumentacja materiałowa. EN ISO 1127 określa wymiary i tolerancje rur nierdzewnych, ASTM A312 obejmuje rury do zastosowań temperaturowych i ciśnieniowych, a EN 10216-5 znajduje zastosowanie między innymi w energetyce. Przy zakupie warto sprawdzić, czy dostawca udostępnia świadectwo odbioru 3.1 zgodne z EN 10204. Dokument potwierdza skład chemiczny i właściwości mechaniczne konkretnej partii materiału.

Rury bezszwowe czy spawane?

Wysokie ciśnienie, podwyższona temperatura i istotne znaczenie szczelności przemawiają najczęściej za wyborem rur bezszwowych. W konstrukcjach, instalacjach niskociśnieniowych oraz układach, w których istotnymi parametrami są dopasowanie wymiarowe, jakość powierzchni i cena zakupu, lepszym rozwiązaniem mogą być rury spawane.

W przypadku instalacji spożywczych sama obecność spoiny nie przesądza o przydatności rury. Najważniejsze są jakość powierzchni wewnętrznej, poziom chropowatości oraz zgodność z wymaganiami higienicznymi.

Rury nierdzewne od sprawdzonego dystrybutora

Rury bezszwowe i spawane – laserowo lub metodą TIG – a także rury przeznaczone dla przemysłu spożywczego są dostępne na platformie nierdzewna.com. Zaplecze handlowe i logistyczne zapewnia firma dysponująca magazynem i parkiem maszynowym w Katowicach.

Zamówienie można uzupełnić o inne komponenty, w tym kształtki, złącza i armaturę procesową. Dostępna jest również usługa cięcia rur na wymiar, pozwalająca ograniczyć ilość niewykorzystanego materiału oraz koszty transportu. W przypadku bardziej wymagających projektów warto skorzystać z doradztwa technicznego i wcześniej zweryfikować dostępność wymaganej dokumentacji.

Źródło: Materiał partnera