Deska poddana modyfikacji termicznej nadal pozostaje naturalnym drewnem, ale inaczej reaguje na wilgoć i zmiany pogody niż materiał nieprzetworzony. Obróbka prowadzona w wysokiej temperaturze zmienia strukturę drewna w całym przekroju, a nie tylko jego powierzchnię. Efektem jest przede wszystkim większa stabilność wymiarowa, mniejsza podatność na pochłanianie wilgoci oraz charakterystyczna ciemniejsza barwa. Te zalety nie zwalniają jednak z prawidłowego montażu i odpowiedniej pielęgnacji tarasu.
Termowanie nie jest powierzchniową impregnacją
Drewno termowane powstaje w kontrolowanym procesie modyfikacji cieplnej. W zależności od technologii parametry produkcji mogą się różnić, ale materiał poddawany jest działaniu wysokiej temperatury w warunkach ograniczających jego degradację. W przypadku technologii takich jak ThermoWood proces wykorzystuje ciepło i parę wodną, bez dodawania chemicznych środków ochrony drewna.
To zasadnicza różnica w porównaniu z malowaniem, olejowaniem czy impregnacją powierzchniową. Zmiany zachodzą w strukturze materiału, dlatego po przecięciu deski jej charakterystyczna barwa nie kończy się tuż pod powierzchnią.
Na tarasy stosuje się różne gatunki drewna poddawanego modyfikacji termicznej, zarówno iglastego, jak i liściastego. Sama informacja, że deska jest „termowana”, nie wystarcza więc do oceny jej parametrów. Znaczenie mają gatunek, technologia produkcji, profil, grubość oraz przeznaczenie określone przez producenta.
Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy wilgoci
Drewno pozostaje materiałem higroskopijnym – pobiera i oddaje wilgoć w zależności od warunków otoczenia. Wraz ze zmianami wilgotności zmieniają się jego wymiary. Na tarasie oznacza to cykle pęcznienia i kurczenia wynikające z opadów, wysychania i zmieniającej się pogody.
Modyfikacja cieplna ogranicza zdolność drewna do wiązania wilgoci i obniża jego wilgotność równowagową. Dzięki temu deski mogą mniej zmieniać wymiary niż odpowiadający im materiał niemodyfikowany. W praktyce przekłada się to na większą stabilność powierzchni narażonej na zmienne warunki atmosferyczne.
Nie oznacza to jednak, że deska termowana przestaje pracować. Nadal potrzebuje odpowiednich odstępów, poprawnie przygotowanej konstrukcji i możliwości odprowadzania wody. Przy wykonywaniu tarasu zasady montażowe konkretnego systemu są równie istotne jak rodzaj drewna. Problemy wynikające ze zbyt słabej podkonstrukcji czy nieprawidłowego rozmieszczenia elementów opisaliśmy szerzej w materiale o błędach przy montażu tarasu.
Większa stabilność nie oznacza odporności na każdy błąd
Obróbka termiczna może zwiększyć odporność drewna na rozkład powodowany przez określone grzyby i poprawić jego przydatność do zastosowań zewnętrznych. Zakres tej poprawy zależy jednak od gatunku, intensywności procesu i klasy konkretnego produktu.
Nie należy z tego wyciągać wniosku, że termodrewno można montować w dowolnych warunkach. Deski tarasowe powinny mieć możliwość wysychania, a woda nie może przez długi czas zalegać na konstrukcji. Produktu przeznaczonego do użytkowania nad gruntem nie należy też samodzielnie przenosić do zastosowań wymagających stałego kontaktu z ziemią, jeśli producent tego nie przewiduje.
Przy projektowaniu tarasu trzeba więc patrzeć na cały układ: podłoże, legary, wentylację przestrzeni pod deskami, odpływ wody i sposób mocowania. Lepsze parametry samej deski nie naprawią źle wykonanej konstrukcji.
Brązowy kolor z czasem się zmienia
Jednym z najbardziej widocznych skutków termowania jest zmiana barwy. Drewno staje się ciemniejsze, zwykle przybierając odcienie od ciepłego brązu po głębszą barwę karmelową. Intensywność zależy od surowca i przebiegu modyfikacji.
Na zewnątrz taki kolor zaczyna jednak podlegać działaniu promieniowania UV i warunków atmosferycznych. Niezabezpieczone drewno z czasem szarzeje. Zjawisko dotyczy także termodrewna i samo w sobie nie oznacza, że deska zaczęła gnić albo utraciła swoje właściwości użytkowe. Więcej o różnicy pomiędzy zmianą barwy a faktycznym uszkodzeniem materiału pisaliśmy przy okazji wyjaśnienia, dlaczego drewno na zewnątrz szarzeje.
Jeśli inwestor chce zachować pierwotną brązową kolorystykę, powierzchnię można zabezpieczać preparatem przeznaczonym do danego rodzaju drewna i zastosowania zewnętrznego. Powłoka z odpowiednią ochroną przed UV może spowolnić zmianę wyglądu, ale wymaga późniejszego odnawiania zgodnie z zaleceniami producenta.
Olejowanie wpływa na wygląd i ochronę powierzchni
Termodrewno nie zawsze wymaga olejowania, aby mogło być użytkowane na zewnątrz. Wiele produktów przeznaczonych na tarasy może pozostać bez dodatkowej powłoki, jeśli producent dopuszcza taki sposób eksploatacji. Wtedy trzeba jednak zaakceptować naturalne szarzenie powierzchni.
Odpowiedni olej lub inny preparat może pomagać w utrzymaniu brązowego koloru, ograniczać wpływ promieniowania UV i wilgoci na powierzchnię oraz zmniejszać jej skłonność do drobnych spękań. Zakres ochrony zależy jednak od konkretnego środka i sposobu jego zastosowania, dlatego nie należy traktować olejowania jako uniwersalnej procedury dla każdego rodzaju termodrewna.
Rodzaj preparatu, sposób przygotowania powierzchni oraz częstotliwość odnawiania powinny wynikać z instrukcji producenta desek i środka wykończeniowego. Pielęgnacja nie ogranicza się przy tym do samego odnawiania barwy. Taras trzeba również oczyszczać z zabrudzeń i usuwać materiał zatrzymujący wilgoć pomiędzy deskami. Zakres prac po zimie zależy od rzeczywistego stanu powierzchni, co szerzej opisuje poradnik dotyczący wiosennego serwisu drewnianego tarasu.
Przy montażu trzeba stosować się do konkretnego systemu
Modyfikacja termiczna nie poprawia automatycznie wszystkich cech drewna. Zmienia również jego właściwości mechaniczne, dlatego sposób mocowania powinien wynikać z instrukcji producenta danego profilu.
W niektórych systemach wymagane lub zalecane jest wcześniejsze nawiercanie otworów, szczególnie w pobliżu końców desek. Znaczenie mają także rodzaj łączników, odległość mocowania od krawędzi oraz siła dokręcenia. Do zastosowań zewnętrznych producenci wielu systemów termodrewna przewidują łączniki odporne na korozję, w tym wykonane ze stali nierdzewnej.
Nie należy również zakładać, że każda deska termowana może pełnić funkcję konstrukcyjną. Profil przeznaczony na powierzchnię tarasu powinien być używany zgodnie z deklarowanym zastosowaniem, natomiast podkonstrukcja musi być dobrana osobno do przewidywanych obciążeń i systemu montażowego.
Najważniejsza różnica nie kończy się na kolorze
Najbardziej praktycznym skutkiem termowania jest zmiana zachowania drewna w kontakcie z wilgocią. Materiał staje się bardziej stabilny wymiarowo, a odpowiednio przeprowadzona modyfikacja może poprawić również jego trwałość biologiczną. Jednocześnie pozostaje naturalnym drewnem, które starzeje się, zmienia kolor i wymaga prawidłowego montażu.
Dlatego przy wyborze desek lepiej porównywać konkretne produkty niż samą etykietę „drewno termowane”. Trzeba sprawdzić przeznaczenie, sposób mocowania, wymagania dotyczące podkonstrukcji i zalecenia związane z pielęgnacją. Dopiero połączenie właściwości materiału z poprawnym wykonaniem pozwala wykorzystać na tarasie to, co obróbka termiczna rzeczywiście zmienia.