Ciepły brąz termodrewna nie jest kolorem, który pozostanie na elewacji lub tarasie bez zmian przez wiele lat. Pod wpływem słońca i pogody powierzchnia stopniowo szarzeje. Można pozwolić na ten proces albo go spowolnić, stosując odpowiednio dobrany olej, lazurę lub farbę. Wybór powinien wynikać przede wszystkim z oczekiwanego wyglądu i zaleceń producenta konkretnej deski.
Termowanie nie chroni koloru przed słońcem
Modyfikacja termiczna zmienia właściwości drewna w całym przekroju. Może wyraźnie zmniejszyć jego równowagową wilgotność i poprawić stabilność wymiarową, przy czym dokładny efekt zależy od gatunku, przebiegu procesu oraz klasy konkretnego produktu. Drewno uzyskuje również charakterystyczną, ciemniejszą barwę.
Nie oznacza to jednak, że powierzchnia staje się odporna na działanie promieniowania UV. Na zewnątrz termodrewno stopniowo traci pierwotny odcień i przechodzi w srebrzystą szarość. Proces może przebiegać nierównomiernie. Fragment elewacji wystawiony na intensywne słońce i deszcz będzie starzał się inaczej niż część znajdująca się pod szerokim okapem lub od północnej strony budynku.
Takie szarzenie samo w sobie nie musi świadczyć o pogorszeniu parametrów deski. W przypadku produktów, których producent dopuszcza użytkowanie bez powłoki, może być świadomie zaplanowanym efektem. Podobne zjawisko występuje na termodrewnie stosowanym na tarasie, gdzie wygląd powierzchni zmienia się mimo zachowania cech uzyskanych podczas modyfikacji.
Brązowy kolor wymaga ochrony przed UV
Jeżeli elewacja lub taras mają możliwie długo zachować ciepłą barwę świeżego termodrewna, powierzchnię trzeba zabezpieczyć przed promieniowaniem słonecznym. Producenci takich desek wskazują przede wszystkim preparaty pigmentowane z ochroną UV.
To właśnie pigment ma duże znaczenie dla stabilności koloru. Całkowicie bezbarwna powłoka może zmieniać sposób, w jaki drewno wygląda, i ograniczać niektóre skutki ekspozycji, ale nie daje takiej samej ochrony barwy jak odpowiednio dobrany produkt pigmentowany.
Nie oznacza to konieczności wyraźnego zmieniania koloru drewna. Dostępne są oleje i inne półtransparentne wykończenia zbliżone odcieniem do naturalnego brązu termodrewna. Pozwalają zachować widoczne usłojenie, jednocześnie spowalniając szarzenie powierzchni.
Przed pokryciem całej elewacji dobrze wykonać próbę na niewielkim fragmencie. Termodrewno po nałożeniu preparatu może stać się wyraźnie ciemniejsze lub zmienić tonację w sposób, którego trudno ocenić wyłącznie na podstawie koloru widocznego na opakowaniu.
Olejowanie nie jest obowiązkowe w każdym zastosowaniu
Olej sprawdza się tam, gdzie zależy nam na zachowaniu widocznego rysunku drewna i naturalnego charakteru powierzchni. Nie tworzy efektu typowego dla kryjącej farby, a odpowiednio dobrany produkt może podkreślić strukturę i pogłębić kolor deski.
Nie należy jednak przyjmować, że każde termodrewno trzeba regularnie olejować. Część systemów elewacyjnych i tarasowych jest przewidziana do pozostawienia bez powłoki, jeżeli właściciel akceptuje naturalne szarzenie. W takim przypadku zabiegi konserwacyjne mogą ograniczać się przede wszystkim do utrzymywania powierzchni w czystości.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy zależy nam na brązowej barwie. Powłokę trzeba wtedy okresowo odnawiać, ponieważ ochrona UV również się starzeje. Nie istnieje jeden harmonogram odpowiedni dla wszystkich elewacji i tarasów. Znaczenie mają nasłonecznienie, opady, konstrukcja budynku, intensywność użytkowania i właściwości konkretnego preparatu.
Na poziomych powierzchniach eksploatacja jest zwykle bardziej intensywna niż na pionowej elewacji. Przy planowaniu zabiegów pomocne są więc również zasady stosowane podczas konserwacji drewnianego tarasu.
Termodrewno można również pomalować
Brąz i naturalna szarość nie są jedynymi możliwościami. Termicznie modyfikowane drewno można pokrywać także lazurami i farbami, pod warunkiem że producent powłoki dopuszcza jej stosowanie na takim podłożu.
Półtransparentne wykończenie pozwala pozostawić widoczny rysunek drewna, choć zmienia jego kolor. Farba kryjąca daje zupełnie inny efekt – powierzchnia staje się jednolita kolorystycznie, a naturalne usłojenie przestaje odgrywać główną rolę.
Może to być interesujące szczególnie na elewacjach, gdzie deski stanowią część większej kompozycji architektonicznej. Zasady doboru powłok i przygotowania podłoża są podobnie istotne jak przy zabezpieczaniu drewnianej elewacji, ale preparat powinien być zgodny z wymaganiami termicznie modyfikowanego materiału. Nie należy więc automatycznie sięgać po dowolny olej lub farbę opisaną po prostu jako produkt „do drewna zewnętrznego”.
Nie każdy popularny olej będzie właściwy
W przypadku termodrewna szczególnie ważne są zalecenia producenta. Niektórzy wytwórcy wprost odradzają stosowanie oleju lnianego albo szerzej – określonych olejów organicznych na zewnątrz i w wilgotnych pomieszczeniach, wskazując na możliwość sprzyjania rozwojowi mikroorganizmów. Nie jest więc rozsądne przenoszenie automatycznie metod stosowanych na zwykłym drewnie na każdy produkt modyfikowany termicznie. Przed zakupem środka dobrze sprawdzić zarówno kartę preparatu, jak i instrukcję dotyczącą desek.
Dotyczy to również świeżo przyciętych elementów. Jeśli producent systemu wymaga zabezpieczenia końców desek, cięcie wykonane podczas montażu powinno być uwzględnione przed zakończeniem prac.
Stara, zszarzała powierzchnia wymaga przygotowania
Termodrewno, które już zdążyło zszarzeć, można ponownie wykończyć, ale nałożenie oleju bezpośrednio na zwietrzałą i zabrudzoną powierzchnię nie musi dać równego efektu. Zakres przygotowania zależy od stanu drewna i planowanego wykończenia. Może obejmować mycie, szczotkowanie albo lekkie szlifowanie. Przed nanoszeniem powłoki powierzchnia powinna być czysta, pozbawiona pyłu i odpowiednio sucha.
Z wodą pod wysokim ciśnieniem trzeba obchodzić się ostrożnie. Zbyt agresywne mycie może podnieść włókna albo pozostawić widoczne pasy i nierównomierną powierzchnię. Jeżeli producent dopuszcza takie czyszczenie, należy przestrzegać jego procedury i najpierw sprawdzić efekt na niewielkim fragmencie.
Szara elewacja nie musi być zaniedbaną elewacją
Najmniej pracy wymaga zaakceptowanie naturalnego starzenia. Termodrewno pozostawione bez pigmentowanej powłoki może stopniowo przejść od brązu do srebrzystej szarości. Na dużych elewacjach taki wygląd bywa świadomym elementem projektu.
Trzeba tylko liczyć się z tym, że zmiana nie zawsze przebiega równomiernie. Okapy, strony świata, sąsiednie budynki czy drzewa zmieniają ilość słońca i wody docierających do poszczególnych desek. Przez pewien czas fasada może więc mieć kilka odcieni jednocześnie.
W praktyce wybór sprowadza się do trzech kierunków: pozostawić termodrewno do naturalnego zszarzenia, zabezpieczyć je pigmentowanym preparatem w celu dłuższego zachowania brązu albo świadomie zmienić jego kolor lazurą czy farbą. Każdy z tych wariantów może być poprawny. Najważniejsze, aby decyzję podjąć przed rozpoczęciem wykańczania powierzchni i dobrać produkt przeznaczony do konkretnego rodzaju termodrewna.