Drewniana elewacja potrafi nadać budynkowi wyjątkowy charakter, ale jej estetyka nie pozostaje obojętna na warunki atmosferyczne. Słońce, deszcz, wilgoć, wiatr, a także grzyby, pleśń czy owady mogą z czasem wyraźnie zmienić wygląd i kondycję drewna. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów przeznaczonych do jego ochrony – od lakierów i lakierobejc, przez lazury, aż po oleje. Problem w tym, że nie każdy produkt będzie właściwym rozwiązaniem dla każdej elewacji.
Współpraca
O sposobie zabezpieczenia drewna powinny decydować nie tylko oczekiwany efekt wizualny, ale przede wszystkim gatunek drewna, jego naturalna odporność oraz warunki, w jakich funkcjonuje elewacja. Właściwa pielęgnacja zaczyna się jeszcze przed wyborem konkretnego preparatu – od rozpoznania potrzeb samego materiału.
Najpierw drewno, później preparat
Pierwszym pytaniem, na które warto odpowiedzieć, jest oczekiwany efekt końcowy. Czy naturalne usłojenie ma pozostać mocno widoczne, czy drewno powinno otrzymać określony kolor? Czy zależy nam na subtelnym, półmatowym wykończeniu, czy przede wszystkim na możliwie prostym sposobie późniejszej pielęgnacji?
To istotne, ponieważ poszczególne środki ochronno-dekoracyjne różnią się zarówno sposobem działania, jak i przeznaczeniem. Innego rozwiązania wymagają niewielkie i skomplikowane elementy, innego duże, jednolite powierzchnie elewacyjne. Jeszcze innych zasad pielęgnacyjnych wymagają tarasy czy meble ogrodowe, które są intensywniej eksploatowane, narażone na ścieranie i mają częstszy, bezpośredni kontakt ze skórą.
– Każdy element drewniany należy traktować indywidualnie. To, co sprawdzi się na dużej powierzchni elewacji, niekoniecznie będzie właściwym rozwiązaniem dla podłogi tarasu czy mebli ogrodowych – mówi Łukasz Walczak, ekspert JAF Polska.
Elewacja szczególnie wymagająca
Spośród wszystkich drewnianych elementów budynku elewacja należy do tych, które wymagają szczególnej uwagi. Jej powierzchnia jest duża, dlatego wszelkie zaniedbania pielęgnacyjne są szybko widoczne. Jednocześnie pogarszający się stan drewna może w dalszej perspektywie oznaczać nie tylko problem estetyczny, lecz także konieczność przeprowadzenia bardziej zaawansowanych prac remontowych i poniesienia znacznych kosztów.
Kluczowe znaczenie ma gatunek drewna. To właśnie jego właściwości w dużej mierze determinują sposób zabezpieczenia i późniejszej pielęgnacji.
Gatunki europejskie, szczególnie te lokalne, wymagają przede wszystkim starannej impregnacji uwzględniającej ochronę przed korozją biologiczną. Dopiero kolejnym etapem powinno być zastosowanie środków pigmentujących, takich jak lakierobejce czy lazury. W przypadku gatunków egzotycznych sytuacja wygląda inaczej. Ich naturalna odporność na działanie czynników biologicznych często sprawia, że nie potrzebują takiego samego poziomu zabezpieczenia i częściej poddawane są olejowaniu.
Nie oznacza to jednak, że istnieje jeden uniwersalny schemat postępowania. Przy wyborze preparatu należy uwzględnić przede wszystkim warunki, na jakie narażona jest konkretna elewacja. Znaczenie ma między innymi stopień nasłonecznienia oraz poziom wilgotności.
– Wygląd elewacji zależy przede wszystkim od gatunku drewna, z którego została wykonana. Od tego zależy również sposób jej pielęgnacji. Wybór środka konserwującego powinien być jednak dostosowany przede wszystkim do czynników, które działają na elewację – podkreśla ekspert JAF Polska.
Lazura, gdy naturalny rysunek drewna ma pozostać widoczny
Jednym ze sposobów zabezpieczenia drewnianej elewacji jest lazurowanie. Rozwiązanie to sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy zależy nam na nadaniu drewnu koloru przy jednoczesnym zachowaniu widocznego rysunku jego struktury. Lazury tworzą gładką i przejrzystą powłokę, dzięki której naturalne usłojenie pozostaje widoczne, a jego charakter zostaje dodatkowo podkreślony. Zawarte w preparatach pigmenty odpowiadają za efekt dekoracyjny, a jednocześnie zapewniają ochronę przed promieniowaniem UV. W przypadku preparatów bezbarwnych nie można natomiast automatycznie zakładać, że zapewniają one taki sam poziom ochrony przed promieniowaniem słonecznym.
Lazura może być dobrym wyborem dla osób, które chcą zmienić lub podkreślić kolor drewna, ale nie chcą całkowicie przykrywać jego naturalnej struktury. Właściwie wykonane zabezpieczenie może utrzymywać elewację w dobrym stanie przez kilka lat, jednak podobnie jak w przypadku innych metod wymaga ono okresowej kontroli.
Przy lazurowaniu liczy się sposób aplikacji
Samo zabezpieczenie elewacji lazurą nie musi być szczególnie pracochłonne, pod warunkiem że odpowiednio przygotujemy podłoże. Preparaty tego typu powinny być nakładane cienkimi warstwami. Ich aplikacja powinna przypominać wcieranie środka w drewno, a nie tworzenie grubej, jednolitej warstwy na jego powierzchni.
– Takie samo podejście należy zastosować podczas odnawiania wcześniej zabezpieczonej elewacji. Drewna nie powinno się malować, jeśli jest zabrudzone lub zniszczone. W pierwszej kolejności konieczne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni. Jeżeli istniejąca powłoka jest w dobrym stanie, drewno należy umyć detergentem, dokładnie spłukać i pozostawić do wyschnięcia. Następnie powierzchnię warto przeszlifować drobnoziarnistym papierem ściernym. Zabieg ten zwiększa przyczepność kolejnej warstwy preparatu. Jeśli natomiast stara powłoka jest spękana lub uszkodzona, samo mycie i szlifowanie nie wystarczy. W takim przypadku konieczne jest mechaniczne usunięcie poprzedniej warstwy aż do surowego drewna – podpowiada Łukasz Walczak, ekspert od chemii do drewna z firmy JAF Polska.
Osobnym problemem są sinizna i przebarwienia powstałe wskutek działania wilgoci. Ich intensywność można ograniczyć lub całkowicie usunąć za pomocą specjalistycznych preparatów chemicznych przeznaczonych do tego celu, w tym dostępnego w asortymencie JAF Polska odszarzacza.
Olej, gdy najważniejsza jest naturalność
W przypadku najbardziej odpornych gatunków drewna, gdy głównym celem jest zachowanie i podkreślenie jego naturalnego wyglądu, właściwym rozwiązaniem może być olejowanie. Nie zawsze jest ono konieczne z punktu widzenia samej trwałości drewna, ale może mieć istotne znaczenie dla zachowania jego naturalnej barwy i estetyki. Olej wnika w strukturę deski, zamiast tworzyć na jej powierzchni klasyczną powłokę. Dzięki temu nie łuszczy się i nie pęka, a jednocześnie pomaga zabezpieczyć drewno przed działaniem słońca i wilgoci. Z tego względu olejowanie szczególnie dobrze sprawdza się przy twardych gatunkach drewna, takich jak dąb czy modrzew syberyjski, a także przy drewnie egzotycznym.
– Sama aplikacja oleju jest stosunkowo prosta. Na mniejszych powierzchniach można wcierać preparat przy pomocy bawełnianej ściereczki, natomiast przy większych elementach wygodnym rozwiązaniem będzie pędzel. W przypadku pielęgnacji drewnianych elewacji warto sięgać po sprawdzone systemy przeznaczone do tego rodzaju zastosowań, między innymi rozwiązania marek SAICOS i Owatrol, dobierając konkretny preparat do gatunku drewna, jego stanu oraz warunków eksploatacji – wskazuje Łukasz Walczak z firmy JAF Polska.
Olejowanie nie wymaga zdzierania starej warstwy
Jedną z istotnych zalet olejowania jest sposób przeprowadzania kolejnych zabiegów konserwacyjnych. Ponieważ olej wnika w drewno, przy ponownej aplikacji nie ma potrzeby mechanicznego usuwania wcześniejszej warstwy, jak może mieć to miejsce w przypadku uszkodzonych powłok powierzchniowych. Przed kolejnym olejowaniem wystarczy usunąć zabrudzenia przy pomocy detergentu, a następnie pozostawić drewno do całkowitego wyschnięcia.
– Częstotliwość zabiegów zależy od rodzaju zabezpieczanej powierzchni. W przypadku tarasów olejowanie powinno być powtarzane zasadniczo co sezon. Elewacje nie wymagają natomiast aż tak częstych zabiegów – dla utrzymania odpowiedniego efektu można powtarzać olejowanie co 3–4 sezony. Impregnacja olejem jest najłatwiejsza, ponieważ preparat całkowicie wnika w drewno. Przy kolejnym malowaniu można więc nanieść olej bez wcześniejszego zdzierania powierzchni. Wystarczy wcześniej usunąć zabrudzenia przy pomocy detergentu i poczekać do wyschnięcia – mówi Łukasz Walczak, ekspert od chemii do drewna z firmy JAF Polska.
Nie istnieje zabezpieczenie na zawsze
Niezależnie od tego, czy wybierzemy lazurę, olej czy inne rozwiązanie ochronne, trzeba pamiętać o jednej zasadzie: żaden preparat nie zapewni drewnu ochrony na zawsze. Renowacja i impregnacja powinny być zatem traktowane jako element regularnej eksploatacji budynku, a nie jednorazowa inwestycja wykonywana raz na kilka czy kilkanaście lat. Stan drewnianej elewacji warto kontrolować co sezon, sprawdzając wszystkie jej elementy.
– Regularna kontrola jest szczególnie istotna dlatego, że poszczególne fragmenty elewacji mogą być wystawione na zupełnie różne warunki. Jedna ze ścian może przez większą część dnia pozostawać pod intensywnym działaniem promieni słonecznych, podczas gdy inna będzie znacznie bardziej narażona na deszcz, wilgoć czy silny wiatr. W efekcie drewno na poszczególnych częściach budynku może starzeć się w różnym tempie i wymagać interwencji w innym czasie – wyjaśnia ekspert firmy JAF Polska.
O drewnianej elewacji warto pamiętać, zanim pojawią się przebarwienia czy pęknięcia. Kilka prostych działań — sezonowa kontrola, dobre przygotowanie powierzchni, właściwy preparat i regularna pielęgnacja — pozwala zachować jej wygląd i uniknąć kosztownych napraw.
Zobacz także
Q&A
Czym najlepiej zabezpieczyć drewnianą elewację?
Czy drewno na elewacji trzeba zabezpieczać przed promieniowaniem UV?
Jak przygotować drewnianą elewację przed impregnacją?
Jak często odnawiać zabezpieczenie drewnianej elewacji?
JAF Polska
JAF działa na rynku od ponad siedmiu dekad i posiada swoje oddziały w wielu lokalizacjach na terenie prawie dwudziestu krajów. Działalność w Polsce rozpoczęliśmy w 2008 roku. Jesteśmy dystrybutorem hurtowym drewna i innych materiałów, a ponad 75-letnia tradycja Grupy JAF w sprzedaży drewna, rozwinięta sieć placówek i ogromna różnorodność produktów, stawia nas na pozycji jednego z liderów tej branży.
Źródło: JAF Polska